| Circadian dysregulation དུས་འཛིན་འཁོར་འགྲོས་འཁྲུགས་པ། | neurosci. | |
| circadian clock དུས་འཛིན་འཁོར་ལོ། | biol. An internal time-keeping system in all organisms. Changes in the external environment, particularly in the light-dark cycle, train this biologic clock. When environmental conditions are constant, rhythms driven by the circadian clock follow a nearly perfect 24-hour pattern. The human circadian clock regulates many daily activities, such as sleep and waking. | སྐྱེ་དངོས་ཚང་མའི་ནང་དུ་ཡོད་པའི་དུས་འཛིན་མ་ལག་ཅིག ཁོར་ཡུག་གི་འགྱུར་བ་དང་། ལྷག་པར་དུ་ཉིན་མཚན་གྱི་འཁོར་འགྲོས་ཀྱི་འགྱུར་བ་ཡིས་སྐྱེ་དངོས་ཀྱི་ཆུ་ཚོད་འཁོར་ལོ་འདི་ལ་སྦྱོང་བརྡར་སྤྲོད་ཀྱི་ཡོད། ཁོར་ཡུག་གི་གནས་སྟངས་ལ་འགྱུར་བ་མེད་ཚེ་དུས་འཛིན་འཁོར་ལོ་འདིའི་འཁོར་འགྲོས་ནི་ཆུ་ཚོད་ ༢༤ ཅན་གྱི་འགྲོས་ཏག་ཏག་ཅིག་ཡིན། འགྲོ་བ་མིའི་དུས་འཛིན་འཁོར་ལོས་གཉིད་ཉལ་བ་དང་གཉིས་སད་པ་ལྟ་བུའི་ཉིན་རྒྱུན་གྱི་བྱེད་སྒོ་གང་མང་ལ་ཚོད་འཛིན་བྱེད། |
| cingulate gyrus འཆིང་ཐག་ཟེ་རྒྱུད། | neurosci. The cortical part of the limbic system that lies along the lateral walls of the groove that separates the two cerebral hemispheres and just above the corpus callosum. It has been shown to be involved in emotional behaviour, in hoarding and in the acquisition and retention of avoidance responses. | སྲ་ཤུན་གྱི་སྟེང་ཏག་ཏག་ཏུ་ཀླད་ཆེན་ཟླུམ་ཕྱེད་གཉིས་དབྱེ་བ་འབྱེད་མཁན་གྱི་ཤུར་ཁའི་གཞོགས་ངོས་ཀྱི་རྒྱུད་དུ་ཡོད་པའི་མཐའ་འཁོར་མ་ལག་གི་ཕྱི་ཤུན་གྱི་ཆ་ཤས་དེ་ལ་གོ འདི་ནི་སེམས་མྱོང་དང་འབྲེལ་བའི་སྤྱོད་ཚུལ་དང་འབྲེལ་བ་སྟེ། གཟུར་གཡོལ་གྱི་ཡ་ལན་བསྡུ་ལེན་བྱེད་པ་དང་། སོར་གནས་བྱེད་པ། སྡེབ་གསོག་བྱེད་པ་བཅས་དང་འབྲེལ་བ་ཡོད་པ་ཡིན། |
| cingulate cortex སྐེད་རག་ཀླད་ཤུན། འཆིང་ཐག་ཀླད་ཤུན། | neurosci. The outer layer of the CINGULATE GYRUS. | འཆིང་ཐག་ཟེ་རྒྱུད་ཀྱི་ཕྱི་རིམ་ལ་གོ |
| ciliate རྫི་སྤུ་ཅན། | biol. A single-celled animal of a large and diverse phylum distinguished by the possession of cilia or ciliary structures. | ཆེ་ཞིང་སྣ་ཚོགས་རང་བཞིན་ཅན་གྱི་སྲོག་ཆགས་ཀྱི་སྡེ་ཞིག་ཏུ་གཏོགས་ཤིང་རྫི་སྤུའམ་རྫི་སྤུ་དང་འདྲ་བའི་ལུས་ཀྱི་བཀོད་པ་དང་ལྡན་པའི་ཕྲ་ཕུང་གཅིག་ལྡན་གྱི་སྲོག་ཆགས་ཤིག་ལ་གོ (མིག་གི་རྫི་མ་དང་འདྲ་བའི་སྤུ་དང་ལྡན་པའི་གདོད་མའི་སྲོག་ཆགས་ཤིག) |
| ciliary muscle རྫི་ཁྱིམ་ཤ་གནད། | biol. The small muscles that permit the lens to change its shape in order to focus on near or distant objects. | ཐག་ཉེ་རིང་གི་དངོས་པོ་ལ་དམིགས་གཏོད་ཐུབ་པའི་ཆེད་དུ་དྭངས་ཤེལ་གྱི་བཟོ་ལྟ་བརྗེ་སྒྱུར་བྱེད་མཁན་གྱི་ཤ་སྒྲིམ་ཆུང་ཆུང་རྣམས་ལ་ཟེར། |
| ciliary body རྫི་ཁྱིམ། | biol. A thickened portion of the vascular coat of the eye located between the choroid and the iris. | རྩ་སྐྱི་དང་། འཇའ་སྐྱི་གཉིས་ཀྱི་དབར་དུ་གནས་ཤིང་མིག་གི་སྦུག་ལྡན་ཤུན་པའི་ཆ་ཤས་མཐུག་པོ་ཆགས་པ་ཟིན་པ་ཞིག |
| cilia རྫི་སྤུ། | biol. One of the very small parts like hairs on the surface of a cell that move regularly and keep the surrounding liquid moving around it or help an organism with only one cell to move. | ཕྲ་ཕུང་ཞིག་གི་ཕྱི་ངོས་སྟེང་གི་སྐྲ་ལྟ་བུའི་ཧ་ཅང་ཆུང་བའི་ཆ་ཤས་གཅིག དེ་རྟག་ཏུ་གཡོ་འགུལ་བྱེད་པས་རྫི་སྤུའི་མཐའ་འཁོར་གྱི་གཤེར་གཟུགས་རྣམས་ཕར་ཚུར་འགུལ་དུ་འཇུག་པའམ། ཕྲ་ཕུང་གཅིག་རང་ལྡན་པའི་སྐྱེ་དངོས་རྣམས་འགུལ་སྐྱོད་བྱེད་པར་རམ་འདེགས་བྱེད་ཀྱི་ཡོད། |
| cider ཀུ་ཤུའི་ཆང་། | biol. | |
| chymotrypsin ཁི་མོ་བརྡར་སྤྲི། | biol. A digestive enzyme that breaks down proteins in the small intestine. It is secreted by the pancreas and converted into an active form by trypsin. | རྒྱུ་ཆུང་གི་ནང་ནས་སྤྲི་རྫས་ཆ་གསེས་གཏོང་བའི་འཇུ་བྱེད་སྨིན་རྫས་ཤིག འདི་ནི་གཤེར་རྨེན་གྱིས་གློད་འདོན་བྱེད་ཅིང་བརྡར་སྤྲི་ཡིས་སད་སློང་བྱེད་ཀྱི་ཡོད། |
| chronological age དུས་རིམ་ལོ་ཚད། ན་ཚོད། | biol. The number of years a person has lived, used especially in psychometrics as a standard against which certain variables, such as behavior and intelligence, are measured. | མི་ཞིག་འཚོ་གནས་བྱས་པའི་ལོ་ཚོད་ལ་གོ་ཞིང་། བྱེ་བྲག་ཏུ་སེམས་ཁམས་རིག་པའི་ཚད་འཇལ་དུ་གཤིས་སྤྱོད་དང་ཤེས་རབ་ལྟ་བུའི་ཁྱད་ཆོས་ཚད་འཇལ་བའི་གཞི་འཛིན་སར་བེད་སྤྱོད་བྱེད། |
| chronic stress སེམས་ངལ་གྱི་གཅོང་ནད། | SEE Learning | |
| chronic stress གཅོང་གནོན། | biol. A state of prolonged tension from internal or external stressors, which may cause various physical manifestions—e.g., asthma, back pain, arrhythmias, fatigue, headaches, hypertension, irritable bowel syndrome, ulcers—and suppress the immune system. | ཕྱི་ནང་གཉིས་ཀྱི་གནོན་རྐྱེན་ལ་བརྟེན་ནས་རྒྱུན་རིང་པོར་བྱུང་བའི་གནོན་ཤུགས་ཀྱི་གནས་བབ་ལ་གོ་ཞིང་། ལུས་ཁམས་སུ་ནད་རྟགས་དབུགས་བསགས་དང་། རྒྱབ་གཟེར། སྙིང་གི་ལྡིང་ཚད་མི་སྙོམ་པ། ངལ་དུབ། མགོ་ན་བ། ཁྲག་ཤད་ཚད་བརྒལ། ཁོག་སྨད་མི་བདེ་བའི་རྟགས་འདུས། རྨ་འབྲུམ་བཅས་འབྱུང་བ་དང་། ནད་འགོག་མ་ལག་གི་མགོ་གནོན་པར་བྱེད། |
| chronic phase རྙིང་རིམ། | biol. | |
| chronic liver disease མཆིན་པའི་ནད་རྙིང་། མཆིན་པའི་གཅོང་ནད། | biol. | |
